اکسیژن‌ساز استوک ۵ لیتری سیس‌مد (SysMed OCS‑50)

مقدمه

اکسیژن سازها از تجهیزات مهم درمانی برای بیمارانی هستند که به دلیل بیماری‌های مزمن ریوی، نارسایی تنفسی یا در دوره‌های بازپروری نیاز به تأمین اکسیژن تکمیلی دارند. مدل SysMed OCS‑50 از دسته دستگاه‌های ایستگاهی با بازده ۵ لیتر در دقیقه است که به‌دلیل عملکرد پایدار و قیمت نسبتاً مناسب، بین کاربران و مراکز درمانی محبوبیت یافته است. در این مقاله به‌طور جامع (بررسی فنی، مزایا و معایب خرید استوک، نکات ایمنی، نگهداری، بازرسی قبل از خرید و راهنمای تعمیرات اولیه) درباره نسخه استوک یا دست‌دوم OCS‑50 خواهیم پرداخت.

۱. معرفی کلی دستگاه

SysMed OCS‑50 یک اکسیژن ساز ایستگاهی است که بر پایه فناوری PSA (Pressure Swing Adsorption) کار می‌کند. این دستگاه هوا را از محیط جذب، نیتروژن را از طریق بستر زئولیتی جذب و در نتیجه اکسیژن خالص‌تری را تولید می‌کند. نرخ جریان نامی این مدل معمولاً تا ۵ لیتر در دقیقه است و غلظت اکسیژن خروجی در شرایط استاندارد در محدوده نزدیک به ۹۳% ± ۳% قرار می‌گیرد. طراحی این دستگاه برای استفاده در خانه، مراکز درمانی کوچک و مطب‌ها مناسب است و اغلب دارای نمایشگر وضعیت، آلارم‌های ایمنی (افت غلظت اکسیژن، فشار نامناسب، قطع برق، افزایش دما) و فیلترهای قابل تعویض است.

۲. مشخصات فنی کلیدی (خلاصه)

• فناوری: PSA (تغییر فشار جذب)
• نرخ جریان: 0.5–5 لیتر در دقیقه (نرخ ۵ لیتر حداکثر)
• خلوص اکسیژن: حدود ۹۳% ± ۳%
• منبع تغذیه: برق شهری (معمولاً ۲۲۰V / 50Hz)
• وزن تقریبی: بسته به نسخه و قطعات بین ۱۵ تا ۲۵ کیلوگرم
• صدا: مدل‌های مختلف بین 40–55 دسی‌بل (بسته به وضعیت کمپرسور)
• آلارم‌ها: افت خلوص، فشار زیاد/کم، قطع برق، دمای بالا
• کاربرد: طولانی‌مدت خانگی و مراکز درمانی با نیاز تا ۵ لیتر/دقیقه

نکته: ارقام فوق بر اساس مشخصات عمومی سری OC/OCS سیس‌مد جمع‌آوری شده‌اند و ممکن است اختلاف‌های جزئی بین تولیدات یا نسخه‌های مختلف وجود داشته باشد. پیش از خرید حتماً پلاک فنی و دفترچه راهنما را بررسی کنید.

۳. چرا خرید اکسیژن‌ساز استوک؟ مزایا و معایب

مزایا

1. قیمت کمتر: مهم‌ترین مزیت خرید دستگاه دست‌دوم، کاهش قابل‌توجه هزینه نسبت به نمونه نو است. برای خانواده‌ها یا مراکز کوچک که بودجه محدودی دارند این موضوع تعیین‌کننده است.
2. دسترسی سریع: دستگاه‌های استوک معمولاً فوراً در دسترس هستند و نیاز به ثبت سفارش طولانی یا انتظار واردات ندارند.
3. قابلیت ارزیابی عملکرد واقعی: هنگام خرید حضوری می‌توانید دستگاه را روشن کنید، صدای آن را بشنوید و خلوص خروجی را در عمل بررسی کنید.

معایب

1. ریسک خرابی‌های پنهان: قطعاتی مثل کمپرسور، زئولیت یا شیرها ممکن است در حال نزدیک شدن به پایان عمر باشند و بعد از خرید هزینه تعمیر یا تعویض بالایی نیاز داشته باشند.
2. گارانتی محدود یا بدون گارانتی: اغلب دستگاه‌های استوک فاقد گارانتی رسمی هستند یا گارانتی کوتاه‌مدت با پوشش محدود دارند.
3. مصرف انرژی و راندمان پایین‌تر: در صورت فرسودگی قطعات عملکرد و بازده دستگاه کاهش می‌یابد و مصرف برق ممکن است افزایش یابد.

۴. چک‌لیست کامل بازرسی قبل از خرید (برای خریداران استوک)

قبل از پرداخت هزینه، حتماً موارد زیر را بررسی کنید. این چک‌لیست برای کاهش ریسک خرید دستگاه استوک اهمیت بالایی دارد:

1. بررسی ظاهری: بدنه، درزها، پورت‌ها و دسته‌ها را از نظر زنگ‌زدگی، ترک‌خوردگی یا آثار ضربه بررسی کنید.
2. روشن کردن و تست عملکرد:
   • دستگاه را به برق وصل کنید و اجازه دهید حداقل ۲۰–۳۰ دقیقه کار کند تا به حالت پایدار برسد.
   • صدای کمپرسور را شنیده و بررسی کنید که لرزش یا صدای غیرعادی نداشته باشد.
3. اندازه‌گیری خلوص اکسیژن: اگر ممکن است از یک اکسیژن‌سنج قابل‌اعتماد برای اندازه‌گیری درصد اکسیژن خروجی استفاده کنید. عدد نزدیک به ۹۳% ± ۳% قابل قبول است.
4. بررسی آلارم‌ها و نمایشگرها: آزمایش کنید که آلارم‌های افت خلوص، فشار یا دما فعال شوند و نمایشگرها به‌درستی کار کنند.
5. معاینه فیلترها و لوله‌ها: فیلترهای هوا و فیلترهای خروجی را چک کنید — فیلترهای خیلی کثیف یا پارگی نشانه‌ای از نگهداری ضعیف است.
6. کنترل قطعات مصرفی: از فروشنده بپرسید کیت‌های زئولیت و دیگر قطعات مصرفی چه زمانی تعویض شده‌اند یا حداقل تاریخ خرید/سرویس قبلی را بخواهید.
7. بررسی سابقه سرویس: از فروشنده بپرسید آیا دستگاه تا به حال بازشده یا سرویس شده و سوابق تعمیرات را بخواهید.
8. چک کردن اتصالات برقی و کابل‌ها: سالم بودن کابل برق، پچ‌ها و دوشاخه را حتماً بررسی کنید.
9. استعلام گارانتی و خدمات پس از فروش: اگر دستگاه دارای گارانتی محدود است، شرایط و مدت آن را مکتوب بگیرید.
10. آزمون نشتی و فشار خروجی: فشار خروجی باید مطابق دفترچه باشد؛ وجود نشتی در شیرها یا اتصالات می‌تواند نشانه مشکل باشد.

۵. نگهداری و سرویس پس از خرید (برای دستگاه استوک)

برای حفظ طول عمر و جلوگیری از خرابی‌های زودرس، نگهداری منظم ضروری است:

1. تمیزکاری دوره‌ای فیلترها: فیلترهای ورودی هوا را دو هفته یک‌بار چک و در صورت نیاز شستشو یا تعویض کنید. فیلترهای داخلی را طبق دفترچه تعویض دوره‌ای انجام دهید.
2. تعویض زئولیت و سیلندرهای جذب: بسته به استفاده و شرایط محیطی، ممکن است زئولیت هر چند سال یک‌بار نیاز به تعویض داشته باشد. برای دستگاه استوک بررسی کیت زئولیت و در صورت شک، تعویض آن پیشنهاد می‌شود.
3. بازدید کمپرسور: کمپرسور قلب دستگاه است؛ سرویس سالانه یا هر ۶–۱۲ ماه (بسته به شدت استفاده) توصیه می‌شود.
4. بررسی اتصالات و شیلنگ‌ها: هر سه ماه یک‌بار اتصالات، نازل‌ها و شیلنگ‌ها را بررسی و در صورت وجود ترک یا سخت‌شدگی، تعویض کنید.
5. محیط مناسب: دستگاه را در محیط خشک، با تهویه مناسب و دور از منابع گرما یا گرد و غبار قرار دهید.
6. ثبت سوابق سرویس: هر بار که دستگاه سرویس یا قطعه‌ای تعویض می‌شود، تاریخ و جزئیات را ثبت کنید تا سوابق قابل پیگیری باشد.

۶. عیب‌یابی معمول و راهکارهای اولیه (برای تکنسین یا کاربر آشنا)

1. صدای غیرعادی یا لرزش زیاد:
   • علت: شل شدن پیچ‌ها، موتور یا کمپرسور فرسوده، فن نامتعادل.
   • راهکار: بررسی و سفت‌کردن پیچ‌ها، تمیز کردن فن، در صورت لزوم تعویض قطعات فرسوده.
2. کاهش خلوص اکسیژن:
   • علت: زئولیت اشباع شده، نشتی در مسیر هوا، فیلترهای کثیف، سوختگی الکترونیک.
   • راهکار: تعویض یا احیا زئولیت، بررسی مسیرهای هوایی و تعویض فیلترها، کنترل آلارم‌ها.
3. آلارم دمای بالا:
   • علت: تهویه ناکافی، مشکل فن، کارکرد طولانی بدون وقفه.
   • راهکار: توقف موقت، بررسی فن و دریچه‌های تهویه، سرویس سیستم خنک‌کننده.
4. دستگاه روشن نمی‌شود:
   • علت: مشکل در کابل یا دوشاخه، سوئیچ پاور، فیوز سوخته.
   • راهکار: بررسی کابل و پریز برق، تعویض فیوز یا رله در صورت نیاز.
5. نشتی آب از بخش رطوبت‌ساز (هومی‌فایر):
   • علت: شکستگی یا درز مخزن رطوبت، نصب نادرست.
   • راهکار: بررسی مخزن، تعویض مخزن یا اورینگ، بررسی اتصالات.

هشدار: هرگاه با عیوب الکترونیکی یا داخلی جدی مواجه شدید که نیاز به باز کردن محفظه دستگاه دارد، بهتر است دستگاه به دست تکنسین مجاز سپرده شود تا خطر برق‌گرفتگی یا خسارت بیشتر کاهش یابد.

۷. قطعات یدکی و هزینه‌ها (برآوردی)

برای دستگاه‌های استوک، تهیه قطعات یدکی از جمله هزینه‌های قابل‌توجهی است. برخی قطعات مهم:

• کمپرسور: گران‌ترین قطعه؛ بسته به مدل و کشور سازنده هزینه بالایی دارد.
• کیت زئولیت: نسبتاً هزینه‌بر، ولی در عمر مفید دستگاه نقش تعیین‌کننده دارد.
• بورد الکترونیک و برد کنترلی: در صورت خرابی نیاز به تعمیر تخصصی یا تعویض دارد.
• فیلترها، شیلنگ‌ها، نازل و رطوبت‌ساز: ارزان‌تر و معمولاً در دسترس.

هزینه‌ها بسته به بازار و منبع تأمین متفاوت هستند؛ ولی به‌طور کلی برای یک دستگاه استوک ممکن است در سال اول تا ۲۰–۳۰% قیمت خرید اولیه هزینه سرویس و تعویض قطعات مصرفی نیاز باشد (برآوردی).

۸. نکات حقوقی و استانداردها

• استانداردها و مجوزها: هنگام خرید به وجود برچسب‌های استاندارد و مجوزهای مرتبط در کشور توجه کنید (مثلاً CE، ISO یا مجوزهای محلی). برای مصارف پزشکی اطمینان از انطباق با استانداردها اهمیت دارد.
• گزارش سابقه استفاده: اگر دستگاه از مراکز درمانی خریداری می‌شود، مدارک مربوط به مدت زمان استفاده، سرویس‌ها و دلایل فروش را دریافت کنید.
• قوانین مربوط به تجهیزات پزشکی دست‌دوم: در برخی کشورها فروش و خرید تجهیزات پزشکی دست‌دوم ممکن است مشمول مقررات خاصی باشد؛ استعلام محلی قبل از خرید الزامی است.

۹. مقایسه با دستگاه نو و دیگر مدل‌های ۵ لیتری

• هزینه اولیه: دستگاه نو طبیعتاً هزینه بیشتری دارد اما گارانتی و احتمال خرابی کمتر دارد.
• قابلیت اطمینان: دستگاه نو معمولاً اطمینان عملکردی و مصرف برق بهینه‌تری دارد.
• خدمات و قطعات: شرکت‌های سازنده برای محصولات نو خدمات پس از فروش و قطعات یدکی بهتری ارائه می‌دهند.

اگر بودجه محدود دارید، خرید استوک از منبع معتبر و پس از بررسی کامل می‌تواند گزینه معقولی باشد؛ اما در صورت نیاز به استفاده طولانی‌مدت و مطمئن، دستگاه نو سرمایه‌گذاری منطقی‌تر است.

۱۰. منابع خرید معتبر و نکات معامله

• مراکز تجهیزات پزشکی معتبر و دارای مجوز
• فروشگاه‌های تخصصی آنلاین که سابقه فروش تجهیزات پزشکی دارند
• شبکه‌های نمایندگی و تعمیرکاران مجاز

نکات معامله:

1. سندیت خرید و رسید: معامله را کاغذی کنید؛ جزئیات دستگاه، شماره سریال، وضعیت فنی و توافق‌های پس از فروش را قید کنید.
2. امکان بازگشت یا تست حضوری: قبل از پرداخت کامل، درخواست تست حضوری یا مهلت بازگشت کوتاه‌مدت کنید.
3. پرسش درباره دلیل فروش: دلیل فروش ممکن است خرابی یا ارتقا باشد؛ دلیل را جویا شوید.
4. درخواست عکس از پلاک فنی و دفترچه: شماره سریال و مشخصات کارخانه را دریافت کنید.

۱۱. چک‌لیست نصب در محل پس از خرید

1. محل نصب: سطح صاف، تهویه مناسب و دور از منابع حرارتی قرار گیرد.
2. فاصله از دیوار: حداقل 20–30 سانتی‌متر فضای تهویه در پشت و طرفین برای جریان هوای مناسب.
3. برق: از پریز زمین‌دار و محافظ برق مناسب استفاده شود.
4. نصب رطوبت‌ساز: در صورت استفاده از مخزن رطوبت، آن را طبق دستورالعمل پر و نصب کنید.
5. تست اولیه: روشن کردن دستگاه و اندازه‌گیری خلوص و فشار خروجی قبل از استفاده بیمار.

۱۲. نتیجه‌گیری و توصیه نهایی

خرید اکسیژن‌ساز استوک SysMed OCS‑50 می‌تواند راه‌حلی مقرون‌به‌صرفه برای تأمین نیاز اکسیژن در کوتاه‌مدت یا برای مراکز با بودجه محدود باشد؛ اما این خرید مستلزم دقت، بررسی فنی و حصول اطمینان از سلامت قطعات حیاتی است. توصیه می‌شود:

• پیش از خرید حتماً دستگاه را به‌صورت حضوری تست کنید و خلوص اکسیژن را اندازه‌گیری نمایید.
• از فروشنده مدارک سرویس و تاریخچه تعمیرات را بخواهید.
• در صورت امکان، پس از خرید یک سرویس کامل (تعویض فیلترها و بررسی کمپرسور/زئولیت) انجام دهید تا عمر مفید دستگاه افزایش یابد.
• اگر نیاز به استفاده روزانه و طولانی‌مدت دارید و بودجه اجازه می‌دهد، خرید نمونه نو را نیز مد نظر قرار دهید.