آموزش تعمیر دستگاه اکسیژن‌ساز

دستگاه اکسیژن‌ساز یکی از تجهیزات حیاتی در حوزه سلامت و درمان است که نقش مهمی در کمک به بیمارانی دارد که از بیماری‌های تنفسی رنج می‌برند. این دستگاه با استفاده از تکنولوژی خاص، اکسیژن موجود در هوا را استخراج کرده و به صورت غلیظ در اختیار بیمار قرار می‌دهد. با توجه به حساسیت کاربرد این دستگاه‌ها، خرابی یا اختلال در عملکرد آن می‌تواند خطرات جانی برای بیمار به همراه داشته باشد. از این رو، آموزش اصولی تعمیر اکسیژن ساز امری ضروری برای تکنسین‌ها و افرادی است که در حوزه تجهیزات پزشکی فعالیت دارند.

در این مقاله قصد داریم به‌صورت کامل و گام‌به‌گام به آموزش تعمیر دستگاه اکسیژن‌ ساز بپردازیم. این آموزش شامل آشنایی با اجزای دستگاه، نحوه عملکرد، عیب‌یابی رایج، ابزارهای لازم برای تعمیر، نگهداری اصولی، و نکات ایمنی می‌باشد.

فصل اول: آشنایی با دستگاه اکسیژن‌ساز

1.1 تعریف و کاربرد

دستگاه اکسیژن‌ساز (Oxygen Concentrator) وسیله‌ای الکترونیکی است که اکسیژن را از هوا جدا کرده و با غلظت بالا به بیماران تحویل می‌دهد. این دستگاه بیشتر در مواردی نظیر بیماری‌های مزمن ریوی، آسم، نارسایی تنفسی، کووید-۱۹، فیبروز ریوی و COPD کاربرد دارد.گ

1.2 انواع دستگاه اکسیژن‌ساز

• اکسیژن‌ساز خانگی: دارای ظرفیت بالا و مناسب برای استفاده طولانی‌مدت در منزل.

• اکسیژن‌ساز قابل حمل (پرتابل): وزن کم و باتری‌دار، مناسب برای افرادی که در حرکت هستند.

• اکسیژن‌ساز بیمارستانی: عملکرد قوی‌تر و مناسب برای بخش‌های درمانی و بیمارستانی.

آموزش تعمیر دستگاه اکسیژن‌ساز

فصل دوم: اجزای اصلی دستگاه اکسیژن‌ساز

2.1 کمپرسور هوا

کمپرسور یکی از مهم‌ترین قطعات دستگاه است که هوا را مکیده و فشرده می‌کند.

2.2 فیلتر هوا

فیلترهای مختلفی در دستگاه وجود دارد: فیلتر گرد و غبار، فیلتر باکتری، و فیلتر هپا که از ورود آلودگی به داخل دستگاه تعمیر اکسیژن ساز جلوگیری می‌کنند.

2.3 زئولیت یا سیلندر غربال مولکولی (Sieve Bed)

زئولیت ماده‌ای است که نیتروژن را از هوا جذب کرده و اجازه عبور اکسیژن را می‌دهد.

2.4 برد الکترونیکی

برد کنترل مرکزی دستگاه است که وظایف روشن/خاموش کردن، تنظیم فشار، کنترل دما و خطاها را بر عهده دارد.

2.5 رطوبت‌ساز (Humidifier)

برای جلوگیری از خشک شدن راه‌های تنفسی بیمار، بخشی به نام رطوبت‌ساز تعبیه شده که آب مقطر را به مسیر اکسیژن اضافه می‌کند.

2.6 نمایشگر و کنترل پنل

برای نمایش میزان اکسیژن، دمای دستگاه، خطاها و سایر وضعیت‌های دستگاه.

فصل سوم: ابزارهای لازم برای تعمیر

• مولتی‌متر برای تست ولتاژ و جریان

• پیچ‌گوشتی و آچارهای متنوع

• اسپری تمیزکننده برد

• دستگاه فشارسنج اکسیژن

• دستگاه نشت‌یاب گاز

• روغن مخصوص کمپرسور

• کیت تست اکسیژن

• فیلترهای یدکی

• دستگاه مکنده گرد و غبار

فصل چهارم: عیب‌یابی و تعمیر

4.1 روشن نشدن دستگاه

دلایل احتمالی:

• خرابی کابل برق یا دوشاخه

• فیوز سوخته

• خرابی برد اصلی

• سوختگی رله یا ترانس

روش عیب‌یابی:

• بررسی کابل با مولتی‌متر

• تست فیوز با مولتی‌متر

• بررسی برد برای آسیب‌های ظاهری یا بوی سوختگی

4.2 کاهش غلظت اکسیژن

دلایل احتمالی:

• تمام شدن عمر زئولیت

• گرفتگی فیلترها

• نشتی در سیستم لوله‌کشی داخلی

روش عیب‌یابی:

• تعویض فیلترها

• تست نشتی با کف صابون

• استفاده از کیت تست غلظت اکسیژن

4.3 صدای غیرطبیعی

دلایل احتمالی:

• خرابی کمپرسور

• شکستگی فن

• شل شدن پیچ‌ها یا اتصالات

روش عیب‌یابی:

• باز کردن بدنه و بررسی کمپرسور

• تست صدا با گوشی مخصوص

4.4 گرم شدن بیش از حد

دلایل احتمالی:

• خرابی فن

• مسدود بودن مسیر خروجی هوا

• اشکال در سنسور حرارتی

روش عیب‌یابی:

• تست فن

• بررسی مسیر هوا

• تست سنسورها با مولتی‌متر

فصل پنجم: نگهداری پیشگیرانه

برای افزایش طول عمر دستگاه و جلوگیری از خرابی‌های ناگهانی، نگهداری منظم الزامی است.

5.1 تمیز کردن فیلترها

بسته به مدل دستگاه، هر ۲ هفته یکبار یا ماهیانه باید فیلترها تمیز یا تعویض شوند.

5.2 بررسی کمپرسور

کمپرسور نیاز به روغن‌کاری دوره‌ای دارد (در مدل‌های روغن‌دار).

5.3 بررسی نشتی هوا

هر ۶ ماه یکبار تست نشتی هوا انجام شود.

5.4 بررسی فشار خروجی

با استفاده از فشارسنج، فشار خروجی بررسی شده و در صورت نیاز تنظیم شود.

فصل ششم: آموزش باز و بسته کردن دستگاه

6.1 باز کردن بدنه

• دستگاه را از برق بکشید

• پیچ‌های بدنه را باز کنید

• به آرامی قاب را جدا کنید

6.2 جدا کردن برد الکترونیکی

• کابل‌های برق را علامت‌گذاری کنید

• برد را از روی پایه جدا کنید

6.3 تعویض زئولیت

• سیلندر زئولیت معمولاً با بست یا پیچ ثابت شده

• با احتیاط باز و زئولیت جدید جایگزین شود

6.4 بستن مجدد دستگاه

• همه اتصالات با دقت بسته شوند

• تست نهایی قبل از تحویل انجام شود

فصل هفتم: نکات ایمنی هنگام تعمیر

• دستگاه را حتما از برق بکشید

• از تماس دست مرطوب با مدارها خودداری کنید

• از ابزار عایق‌دار استفاده کنید

• در صورت عدم مهارت، به تکنسین متخصص مراجعه کنید

• تست عملکرد فقط با دستگاه‌های تست دقیق انجام شود

فصل هشتم: تفاوت تعمیر دستگاه‌های برندهای مختلف

8.1 برند زیکلاس مد (Zyklusmed)

• برد حساس و دارای سنسورهای دیجیتال

• زئولیت قابل تعویض جداگانه

8.2 برند لانگفیان (Longfian)

• ساختار ساده‌تر و مناسب برای تعمیر توسط تکنسین سطح متوسط

• فیلتر قابل شستشو

8.3 برند نایدک (Nidek)

• قیمت بالاتر، اما کیفیت بالا

• نیاز به ابزار دقیق برای تست برد

فصل نهم: منابع آموزش بیشتر

• ویدیوهای یوتیوب و آپارات

• کتاب‌های فنی تعمیر تجهیزات پزشکی

• کارگاه‌های آموزش تعمیر اکسیژن‌ ساز

• شرکت در دوره‌های آموزشی رسمی اداره تجهیزات پزشکی

فصل دهم: نتیجه‌گیری

تعمیر دستگاه اکسیژن‌ساز، با توجه به کاربرد حیاتی آن در درمان بیماران، نیاز به دقت، تخصص، و آموزش دارد. آشنایی کامل با اجزای دستگاه، مهارت در عیب‌یابی، استفاده از ابزار مناسب و رعایت نکات ایمنی، عواملی هستند که باعث موفقیت در فرآیند تعمیر می‌شوند. تکنسین‌هایی که در این حوزه فعالیت دارند باید همیشه اطلاعات خود را به‌روز نگه دارند و با دستگاه‌های جدید آشنا شوند تا بتوانند خدمات مؤثری ارائه دهند.

با رعایت نکات بیان‌شده در این مقاله، می‌توان از بروز بسیاری از مشکلات جلوگیری کرده و در صورت بروز خرابی، به‌سرعت آن را برطرف کرد. یادگیری مهارت تعمیر دستگاه اکسیژن‌ساز نه تنها باعث صرفه‌جویی در هزینه‌ها می‌شود بلکه می‌تواند جان افراد را نجات دهد.